Dylatacje w podkładach podłogowych – poradnik - Bez fuszerki

Dylatacje w podkładach podłogowych – poradnik

Dylatacje w podkładach podłogowych są często traktowane jako nieistotny element budynku, przez co w projektach budowlanych, a nawet wykonawczych zagadnienie posadzek jastrychowych nie jest odpowiednio rozwiązane. Prowadzi to do sytuacji, w których wylewki wykonuje się niezgodnie ze sztuką budowlaną, także z pominięciem właściwych wyliczeń projektowych. Żeby tego uniknąć, warto zapoznać się z podstawowymi zagadnieniami projektowymi i wykonawczymi dotyczącymi dylatacji w podkładach podłogowych.

Dylatacje

Dylatacje – płyta betonowa

Rodzaje podkładów podłogowych

Na polskim rynku budowlanym najpopularniejszy są trzy typy wylewek:

– podkład z betonu półsuchego,
– podkład z jastrychu cementowego,
– podkład z jastrychu anhydrytowego.

Podkłady te różnią się materiałem, z którego są wykonane, co determinuje ich odrębne właściwości, w niektórych aspektach znacząco odbiegające od siebie.

CechaPodkład z betonu półsuchegoPodkład z jastrychu cementowegoPodkład z jastrychu anhydrytowego
KonsystencjaPółsuchaPłynnaPłynna
PoziomowanieKonieczność ręcznego wykończenia powierzchniWłaściwości samopoziomująceWłaściwości samopoziomujące
Wytrzymałość:

– na ściskanie

– na zginanie

– na odrywanie

 

8-12 MPa

<1 MPa

<1 MPa

 

20 MPa

>3 MPa

>1 MPa

 

25 MPa

>5 MPa

>1,5 MPa

Współczynnik przewodności cieplnejλ= ok. 1,0 [W/m*K]λ= ok. 1,6 [W/m*K]λ= ok. 2,0 [W/m*K]
Czas aplikacji (powierzchnia
150 m2)
2 dni6 godzin4 godziny
Powierzchnie dylatacyjnePola dylatacyjne o wymiarach nie większych niż 30 m2Pola dylatacyjne o wymiarach nie większych niż 40 m2Powierzchnie bez dylatacji:

– z ogrzewaniem podłogowym: do 300 m2

– bez ogrzewania podłogowego: do 900 m2

ZbrojenieNajczęściej siatkami stalowymi 150 x 150 x 3 mmZbrojenie przeciwskurczowe bezpośrednio w mieszanceNie wymaga zbrojenia

Podkłady podłogowe wykańcza się zewnętrzną warstwą dekoracyjną. Mogą to być płytki ceramiczne, panele drewniane, wykładziny dywanowe.

Dylatacje w posadzkach jastrychowych

Dylatacje, które wykonuje się w posadzkach jastrychowych, powinny zapewnić bezawaryjne funkcjonowanie konstrukcji podłogowej, a także dobry efekt estetyczny. Od prawidłowości ich wykonania zależy właściwe działanie całej podłogi.

Błędy w rozplanowaniu lub wykonaniu przerw dylatacyjnych są najczęściej łatwo zauważalne na zewnętrznej powierzchni wykończenia podłogi. Możemy mieć wówczas do czynienia z efektem „falowania” wykładziny, pękania płytek lub „łódkowania” paneli, co świadczy o nieprawidłowym wykonaniu podkładu podłogowego.

Dlatego właśnie tak ważne jest odpowiednie zaprojektowanie, które uwzględnia zarówno rozmieszczenie, jak i wykończenie, oraz wykonanie dylatacji. Dylatacje, nazywane też przerwami dylatacyjnymi, to nic innego jak szczeliny w konstrukcji, które pozwalają wydzielonym elementom na samoistne przenoszenie obciążeń, odkształceń i przesunięć. Zgodnie z definicją możemy podzielić je na:

– konstrukcyjne,
– termiczne,
– technologiczne,
– przeciwdrganiowe.

Biorąc pod uwagę posadzki jastrychowe, możemy wyróżnić następujące rodzaje dylatacji:

– konstrukcyjne,
– przeciwskurczowe (dylatacje pośrednie),
– brzegowe (nazywane też obwodowymi).

Szczeliny konstrukcyjne wykonuje się w miejscach przebiegu dylatacji konstrukcji budynku. Tego rodzaju dylatacje mają za zadanie kompensować ruchy całego obiektu. Dylatację konstrukcyjną wykonuje się na całą grubość podkładu podłogowego.

Aby zapobiegać niekontrolowanemu pękaniu posadzek jastrychowych wywołanemu skurczem materiału i wpływem zmian temperatury, należy wykonywać szczeliny dylatacyjne przeciwskurczowe. Ich zadaniem jest dzielenie podkładu podłogowego na pola, które mają odpowiednią do typu wylewki powierzchnię.

Przy ścianach, słupach i schodach wykonuje się natomiast dylatację brzegową. Jej zadaniem jest oddzielenie elementów konstrukcji budynku od podkładu, tak by elementy te nie powodowały występowania naprężeń w wylewce, co najczęściej skutkuje pojawieniem się rys. Dylatacje brzegowe wykonuje się przed ułożeniem podkładu.

Dylatacje należy zaprojektować i wykonać także w kilku innych sytuacjach. Są to:

– zmiany grubości podkładu (np. w przypadku różnicy poziomów w stropach),
– styk pomieszczeń poddanych różnemu obciążeniu zewnętrznemu (najczęściej w progach wejściowych, np. pomieszczenie mieszkalne i korytarz),
– łączenie ze sobą powierzchni ogrzewanych i nieogrzewanych,
– łączenie ze sobą pól grzewczych zasilanych z różnych obwodów,
– wydzielenie prostych pól w pomieszczeniach o skomplikowanym kształcie (np. w przypadku pomieszczenia o kształcie litery „L”, wydzielenie dwóch pól w kształcie prostokąta).

Szczeliny dylatacyjne wykonane w takich miejscach nazywa się dylatacjami rozdzielczymi.

Czasami podłoże, na którym ma zostać wykonana posadzka jastrychowa, jest na tyle popękane, że niemożliwa jest naprawa powierzchni. W takim przypadku należy wykonać w podkładzie dylatację w celu wyeliminowania niekontrolowanego spękania jastrychu w okolicy miejsc, w których zostały zlokalizowane wady podłoża. Z tego typu sytuacją możemy mieć do czynienia szczególnie w przypadku renowacji starych stropów. Zaleca się wówczas wykonanie przynajmniej dylatacji przeciwskurczowej, która uchroni podłogę przed propagacją spękań na posadzce jastrychowej.

W trakcie wykonywania dużych powierzchni konieczne są przerwy roboczych. W miejscach wystąpienia takich przerw również należy wprowadzić dylatację. Jej wykonanie zapobiegnie niekontrolowanemu pękaniu w miejscu łączenia się wylewki tworzonej w dwóch różnych fazach.

Dylatacje – wykonanie krok po kroku

Dylatacje konstrukcyjne muszą być wykonane na pełną grubość podkładu podłogowego. Najczęściej wykonuje się je podczas wylewania materiału na podłoże. Podobnie jest z dylatacjami brzegowymi. Najczęściej stosowanym materiałem wypełniającym dylatacje obwodowe jest styropian lub pianka dylatacyjna. Jeśli wykorzystywany jest styropian, należy wybrać produkt, który nie ma zbyt porowatej struktury i nie będzie się utleniał w czasie użytkowania. Takie rozwiązanie powinno stosować się w miejscach mniej eksponowanych i niewymagających wysokiej jakości wykończenia. W tego typu miejscach zaleca się stosowanie pianki dylatacyjnej jako wypełnienia między elementami konstrukcyjnymi a wylewką jastrychową.

Należy zwrócić szczególną uwagę na to, aby pianka dylatacyjna była zamontowana w sposób uniemożliwiający przemieszczanie się w czasie rozkładania lub wylewania jastrychu. W przypadku stosowania wylewanych jastrychów miejsca występowania dylatacji należy odpowiednio zabezpieczyć (np. folią budowlaną) przed nieszczelnościami, przez które wylewka mogłaby „wypłynąć” lub dostać się pod warstwy znajdujące się niżej (np. ocieplenie). Bardzo dużą uwagę należy zwrócić na narożniki. W takich miejscach pianka dylatacyjna musi być dobrze „wciśnięta” w narożnik. Inaczej jastrych nie zostanie dokładnie wylany w narożniku, a co za tym idzie – na powierzchni pojawią się nieestetyczne otwory.

Dylatacje przeciwskurczowe są wykonywane poprzez nacięcie związanej wylewki we wcześniej określonych miejscach. Głębokość nacięcia nie powinna przekraczać 1/3 grubości podkładu. Należy pamiętać o tym, że nacięcie osłabia podkład w miejscu jego wykonania. Dzięki temu rysa pojawia się pod nacięciem i nie jest widoczna na górnej powierzchni wylewki. Można tutaj mówić o wymuszaniu „rysowania się” wylewki we wcześniej zaplanowanych miejscach. W podkładzie bez dylatacji przeciwskurczowych pęknięcia będące efektem skurczu mogą wystąpić w różnych miejscach, których nie sposób przewidzieć.

W przypadku posadzek jastrychowych wykonanych na instalacji ogrzewania podłogowego w trakcie nacinania dylatacji przeciwskurczowych należy zwrócić szczególną uwagę na to, aby nie uszkodzić instalacji. Dzięki ograniczeniu głębokości nacięcia do wartości podanej powyżej ryzyko zniszczenia instalacji grzewczej ogranicza się do minimum. Mimo tego nacięcia powinny być zawsze wykonywane bardzo dokładnie. Warto używać w tym celu piły mechanicznej. Zalecane jest też stosowanie specjalnej prowadnicy, która pozwoli na cięcia w liniach prostych. Nie należy z kolei wykonywać takich prac przy użyciu szlifierek kątowych, ponieważ jakość szczeliny może nie spełniać wówczas wymaganych parametrów (głębokość i szerokość nacięcia, prostoliniowość).

Szerokość dylatacji przeciwskurczowej zależna jest od materiału, z jakiego podkład jest wylany, oraz wielkości pola dylatacyjnego. W poniższej tabeli znajdują się ogólne zalecenia dotyczące szerokości szczelin dylatacyjnych w jastrychach cementowych.

Miejsce wylania jastrychuMiejsce wykonania dylatacjiSzerokość szczelin dylatacyjnych
[mm]
Jastrych związany z podłożem betonowym (wewnątrz budynku)Dylatacje obwodowe w pomieszczeniach oraz wokół słupów, fundamentów maszyn itp.5-10
Jastrych na warstwie oddzielającej, np. folii (wewnątrz budynku)Dylatacje obwodowe w pomieszczeniach oraz wokół słupów, fundamentów maszyn itp. Dylatacje pól o wymiarach maksymalnych 8-12 m. Nacięcia jastrychu w progach drzwiowych. W miejscach zmian grubości jastrychu oraz w miejscach podziału skomplikowanych kształtów jastrychu na prostokąty5-10
Jastrych na warstwie izolacji termicznej (wewnątrz budynku)Dylatacje obwodowe w pomieszczeniach oraz wokół słupów, fundamentów maszyn itp. Dylatacje pól o wymiarach <8 m. Nacięcia jastrychu w progach drzwiowych. W miejscach zmian grubości jastrychu oraz w miejscach podziału skomplikowanych kształtów jastrychu na prostokąty. Wielkość pól nie powinna przekraczać 40 m²8-10
Jastrych na zewnątrz budynkówDylatacje obwodowe tarasów, balkonów oraz wokół słupów, fundamentów maszyn itp. Dylatacje pól o wymiarach 2,5-5 m10

W poniższej tabeli znajdują się zaś zalecane minimalne szerokości dylatacji brzegowej w przypadku jastrychów anhydrytowych.

Najdłuższy wymiar pomieszczenia

[m]

Szerokość dylatacji przyściennej

[mm]

do 1210
do 1512
do 2016
do 2520
>2525

Pola dylatacyjne

Wielkość pól dylatacyjnych uzależniona jest od kilku czynników, m.in. typu wylewki (cementowa czy anhydrytowa), zainstalowania instalacji ogrzewania podłogowego, układu obwodów grzewczych, a także proporcji boków pól oraz ich długości.

W przypadku jastrychu cementowego zakłada się, że maksymalna powierzchnia pola dylatacyjnego nie powinna przekroczyć 40 m2, a maksymalna długość boku nie powinna być większa od 8 m.

Optymalnym kształtem pola dylatacyjnego jest kwadrat. Wylewka zachowuje się wtedy jak płyta zginana w dwóch prostopadłych do siebie kierunkach. Najczęściej nie ma możliwości wydzielenia pól w kształcie kwadratów. Dobrym rozwiązaniem jest też pole prostokątne. Warto pamiętać jednak o tym, że wydłużając jeden z boków, takie pole zaczyna pracować jak płyta zginana jednokierunkowo, co nie jest optymalnym rozwiązaniem. Zaleca się, aby stosunek boku dłuższego do krótszego nie był większy niż 2:1. Czasami w bardzo wąskich pomieszczeniach (np. korytarze) dopuszcza się, aby stosunek ten wynosił 2,5:1.

Należy również zwrócić uwagę na to, że im większa jest długość boku pola dylatacyjnego, tym większa powinna być szerokość szczeliny dylatacyjnej, która ma za zadanie kompensować rozszerzalność termiczną jastrychu (w przypadku ogrzewania podłogowego).

W przypadku jastrychów anhydrytowych, których skurcz jest dużo mniejszy od jastrychów cementowych, pola dylatacyjne mogą wynosić nawet do 300 m2, gdy jastrych wylewany jest na instalacji ogrzewania podłogowego, lub do 900 m2 w przypadku braku takiej instalacji. Zastosowanie wylewki anhydrytowej jest więc tutaj korzystniejsze. Nie można natomiast zapomnieć o innych czynnikach mogących wpłynąć na potrzebę wykonania szczeliny dylatacyjnej, które były wymienione wcześniej (np. zmiana obciążeń, nieregularny kształt pomieszczenia).

Dylatacje

Dylatacje przy słupie

Dylatacje – wypełnienie szczelin

Dylatacje brzegowe nie wymagają dodatkowego uszczelniania ze względu na to, że od razu są wypełnione pianką dylatacyjną lub styropianem.

Dylatacje pośrednie (przeciwskurczowe) często nie są wypełniane żadnym materiałem, co nie jest dobrym rozwiązaniem. Niezabezpieczona szczelina dylatacyjna może zostać zanieczyszczona. Jeśli jest to brud, może się on pojawiać w tym miejscu na podłodze, powodując nieestetyczny wygląd. Gorzej jest jednak wtedy, gdy szczelina dylatacyjna zostanie zanieczyszczona materiałem, który nie jest elastyczny, np. klejem pod płytki ceramiczne. W takim przypadku istnieje ryzyko, że pomimo wykonania szczeliny nie będzie ona spełniać swojej funkcji. Z powodu jej „zatkania” podczas pracy podkładu podłogowego pojawią się w tym miejscu naprężenia, które spowodują niekontrolowane rysowanie się powierzchni.

Z tego względu zaleca się wypełnienie szczelin dylatacyjnych materiałem elastycznym. Bardzo często stosuje się tzw. masy uszczelniające (uszczelniacze budowlane). Przeznaczone one są do uszczelniania i wypełniania szczelin dylatacyjnych wewnątrz i na zewnątrz budynku. Powinny się one charakteryzować dużą przyczepnością do podłoża, która przeniesie obciążenia (naprężenia) spowodowane ściskaniem, rozciąganiem, skręcaniem i ścinaniem występującym w miejscu ich ułożenia. Dodatkowo muszą gwarantować odporność na starzenie się w określonych warunkach atmosferycznych oraz szczelność połączenia. Jest to bardzo istotne w przypadku zastosowania ich w pomieszczeniach, w których może występować duża wilgotność, takich jak łaźnie czy baseny – ważna jest wówczas także ich odporność na korozję biologiczną. Przed ułożeniem warstwy uszczelniacza stosuje się sznur dylatacyjny, który jest „wciskany” w szczelinę. Dzięki temu masa uszczelniająca przywiera jedynie do bocznych krawędzi szczeliny dylatacyjnej, co ułatwia jej pracę.

Uszczelniacze spotykane na rynku można podzielić według bazy surowcowej na:

Dylatacje

Dylatacje – wypełnianie szczelin

– silikonowe,
– akrylowe,
– poliuretanowe jednoskładnikowe,
– poliuretanowe dwuskładnikowe,
– bitumiczne modyfikowane polimerami.

Dylatacje – wykończenie powierzchni

Na jastrychach układane są różne materiały wykończeniowe. Począwszy od ceramiki, poprzez klinkier, na drewnie kończąc. Każdy sposób wykończenia ma swoje indywidualne wymagania dotyczące parametrów wytrzymałości czy wilgotności powierzchni. Niezależnie od materiału dekoracyjnego wszystkie szczeliny dylatacyjne, które są wykonane w podkładzie podłogowym, muszą być odwzorowane w wykończeniu.

Powoduje to często komplikacje, szczególnie w przypadku, gdy układ dylatacji nie został przewidziany na etapie projektu. Zdarza się wówczas, że wzór na powierzchni wykończenia, jaki użytkownik chciałby uzyskać, jest zaburzany przez dylatacje wynikające z podkładu. Z tego względu najlepszym rozwiązaniem jest jednoczesne projektowanie układu dylatacji, jakie muszą wystąpić w podkładzie, oraz wzoru, jaki ma być uzyskany na powierzchni podłogi. W przypadku jastrychów cementowych, z uwagi na wymagane mniejsze pola dylatacyjne, może być to bardziej pracochłonne niż w przypadku jastrychów anhydrytowych – tutaj pola dylatacyjne są zdecydowanie większe, tak jak możliwości aranżacji ostatecznej warstwy podłogi.

Odpowiednie przewidzenie możliwych rozwiązań już na etapie projektowania sprawi, że w fazie wykonawstwa nie będzie potrzeby znajdowania rozwiązań, co dzieje się bardzo często doświadczalnie. Na pewno wpłynie to zarówno na skrócenie czasu wykonania podłogi, jak i ostateczny jej wygląd. Niejednokrotnie zmniejszy także całkowity jej koszt.

Dylatacje

Dylatacje – ściana betonowa

Poradniki projektowe i wykonawcze

Źródło fachowej wiedzy dla każdego

ZOBACZ TAKŻE

  • Posadzki żywiczne w czterech krokach
    Dobór systemu, wykonanie, odbiór i pielęgnacja to cztery etapy realizacji i utrzymania posadzki żywicznej. Wszystkie są powiązane, a decyzje podjęte na jednym z nich wpływają na realizację kolejnych.
  • Beton posadzkowy – właściwości i zastosowanie
    Budownictwo przemysłowe i użyteczności publicznej od lat wykorzystuje beton posadzkowy jako podłoże użytkowe. Współcześnie, dzięki najnowszym technologiom, coraz częściej stosuje się go również w budynkach mieszkalnych.
  • Podłoga 3D – co warto o niej wiedzieć?
    Posadzka żywiczna- podłoga 3D to jeden z pomysłów na wykończenie wylewki betonowej. Doskonałe parametry techniczne tego typu podłogi sprawiają, że znajduje ona zastosowanie zarówno we wnętrzach prywatnych, jak i użytkowych, a nawet przemysłowych.
  • zastosowanie betonu architektonicznego
    Naprawa betonu architektonicznego - co warto wiedzieć
    Powstałe wady betonu architektonicznego są konsekwencją przede wszystkim błędów wykonawczych, niewłaściwego użytkowania czy warunków środowiskowych. Ich różnorodność sprawia, że proces naprawy jest wieloetapowy i skomplikowany.

NASI PARTNERZY

    Privacy Preferences

    When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in the form of cookies. Here you can change your Privacy preferences. It is worth noting that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we are able to offer.

    Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) dla lepszego funkcjonowania. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, zapoznaj się z naszą Polityką plików cookies i Polityką prywatności.